خوش آمدید

جستجو

تبلیغات





تاریخچه فناوری اطلاعات در کتابخانه‌ها

    هر چند تا دیروز شکل مرسوم دسترسی محققان به اطلاعات پژوهشی به اشکال کاغذی و لوح فشرده بوده‌است، لیکن امروزه عرضه کنندگان اطلاعات، شبکه‌های وب را به عنوان رسانه‌ای مناسب‌تر برای پایگاه‌های اطلاعات مرجع و مجلات پژوهشی تمام متن یافته‌اند. کاربران می‌توانند از طریق وب، اطلاعات مورد نیاز تحقیق خود را در طول شبانه روز و در تمام روزهای هفته از هر مکانی بازیابی کنند. به علاوه، بسیاری از پایگاه‌های مبتنی بر وب، به شکل قوی تری تجهیز شده‌اند ویا اینکه اطلاعات بیشتری نسبت به شیوه‌های سنتی کاغذی یا لوح فشرده ارائه می‌کنند. تغییرات سریع و همه جانبه، کتابخانه‌های تخصصی و کتابداران متخصص در این کتابخانه‌ها را در آستانه عصر جدیدی قرار داده‌است که با گذشته نه چندان دور، بسیار متفاوت است. سیستمهای رایانه‌ای که در کتابخانه‌ها تا دهه ۸۰ مورد استفاده قرار می‌گرفت، ارتباطی پیوسته و مستقیم با عملکردهای سنتی کتابخانه‌ها برقرار می‌نمود، علی رغم توانایی و قابلیتهای عملی و گسترده فهرستهای قابل دسترسی برای عموم (online public access catalog) و سیستمهای محلی متصل بدانها، کتابخانه‌ها هنوز مدلی سنتی از مجموعه‌های فیزیکی و محلی هستند که عمدتا از طریق ابزارهای کتابشناختی ناهماهنگ، می توان بدانها دسترسی یافت. هم اکنون پیشرفت‌های قابل توجهی دیده می‌شود که در حال تغییر بنیاد این مدل است. فناوریهای نو، فهرست‌های کتابخانه را از راهنماهای ساده منابع به سیستمهای جامع اطلاعاتی تغییر داده‌اند و در مرحله ایفای تعهد خود در انتقال مستقیم منابع اطلاعاتی کتابخانه‌های دنیا و مراکز اطلاع رسانی، به میز استفاده کنندگان هستند. داده‌های رقمی و تصاویر الکترونیکی، کم کم جایگزین منابع اطلاعاتی فیزیکی شده اند. روشهای سریع دستیابی به منابع اطلاعاتی به تدریج اهمیت بیشتری از گردآوری مجموعه‌های جدید پیدا کرده‌است. به گفته کینگ در سال۲۰۱۰ بیش از۸۰ درصد روزنامه‌ها و نشریات به صورت پیوسته و از طریق شبکه‌های دور بین‌المللی در دسترس خواهند بود. این پیشرفتها پیامدهای عمیقی کتابخانه‌های تخصصی دارد . فناوری تقریبا تمام جنبه‌های کار کتابخانه را تحت تاثیر خود قرار داده‌است: کتابداران شاغل در بخش فراهم آوری اکنون باید به دنبال راهی جهت دسترسی مراجعان به منابع دیجیتال باشند، فهرستنویسان باید این منابع را دسترس پذیر سازند و کتابداران مرجع نیز ضمن کمک به مراجعان در داخل کتابخانه باید پاسخگوی ارباب رجوع از راه دور باشند.


    تاریخ استفاده ازرایانه در کتابخانه‌ها و مراکز اطلاع رسانی را می‌توان به چند دوره نسبتا مشخص تقسیم کرد: در دهه ۱۹۴۰ نخستین روشهای نیمه ماشینی ذخیره و بازیابی اطلاعات با استفاده از نظام برگه‌ای لبه منگنه مورد توجه قرار گرفت. این نظام در واقع پیش آمد نظام‌های رایانه‌ای دهه ۱۹۶۰ بود. در دهه ۱۹۸۰ شاهد گسترش نظام‌های پیوسته چه از نظر تنوع و ایجاد نرم‌افزارهای آماده و تجهیزات چاپ و نمایش اطلاعات و چه از نظر نفوذ و کاربرد این نظام‌ها در کشورهای در حال رشد بود. دهه ۱۹۹۰ دهه رشد اینترنت به حساب می‌آید و کتابخانه‌ها نیز از این پدیده حاصل از فناوریهای جدید در کارهای خود به خوبی استفاده کردند. این مسیر روز به روز در حال تحول و پیشرفت است و جهت آن به سوی افزایش توانایی‌های انسان در به دست آوردن دقیق اطلاعات می‌باشد. استفاده از فناوری اطلاعات نیازمند آموزشهای ویژه نه تنها برای کتابداران که مستقیما دست اندرکار اطلاع رسانی اند، بلکه برای استفاده کنندگان عادی نیز می‌باشد. باسواد کسی است که سواد رایانه‌ای داشته باشد و خود بتواند مستقیما از امکانات رایانه‌ای استفاده کند.

    راههای مختلف گردآوری و تهیه منابع

    • اسکن و دیجیتال کردن منابع انتخاب شده
    • خریداری و یا تهیه منابع موجود به صورت دیجیتال و چندرسانه‌ای
    • گردآوری برخی منابع مرتبط با اهداف سازمان از شبکه جهانی وب با رعایت مسائل مربوط به حق مؤلف
    • گزینش و تبدیل منابع میکروفرمی موجود در سازمان به صورت دیجیتال
    • تهیه برخی منابع مورد نیاز از طریق مبادله با سایر مراکز و کتابخانه‌های داخلی و خارجی

    سخت‌افزارها و نرم‌افزارهای مورد نیاز کتابخانه دیجیتال

    سخت‌افزار:

    • اسکنرهای مناسب کار با بررسی کامل از طرف کمیته کتابخانه دیجیتال به منظور اسکن هر چه بهتر و سریعتر منابع و اشیای مختلف
    • دوربینهای دیجیتال مناسب با کارکرد مورد نظر
    • سخت‌افزارهای مبدل میکروفرمها به داده‌های دیجیتال
    • سیستم‌های کامپیوتری ذخیره اطلاعات
    • سیستم‌های کامپیوتری برای تهیه نسخه پشتیبان از اطلاعات موجود

    نرم‌افزارها:

    نرم‌افزار مناسب انتخاب شده باید دارای شرایط زیر باشد:

    • تبعیت از استانداردهای بین‌المللی فرمت تولید و نشر منابع الکترونیکی و دیجیتال و نیز ذخیره و بازیابی مانند دوبلین کور، Z۳۹٫۵۰ و غیره
    • قابلیت دسترسی در محیط وب
    • دارای رابط کاربری کاربرپسند
    • قابلیت کنترل واژگان
    • امکان انجام جستجوی ساده و پیشرفته در فیلدهای مختلف
    • پشتیبانی نرم‌افزار از مدارک به خط و زبانهای مختلف
    • قابلیت پشتیبانی از منابع چندرسانه‌ای


    خط مشی دسترسی به منابع کتابخانه دیجیتال

    الف ـ در مرحله اول کار، دسترسی به بیشتر منابع برای عموم آزاد و رایگان خواهد بود. در مراحل بعدی بنا به صلاحدید رؤسای ادارات و با تأئید رئیس سازمان ممکن است محدودیتهایی اِعمال شود. این محدودیتها می‌تواند شامل تعریف نام کاربر و کلمه عبور، دریافت هزینه برای مرور برخی از بخشها، اجازه دسترسی به برخی منابع فقط برای جامعه‌ای خاص از استفاده‌کنندگان مانند محققان و دانشجویان تحصیلات تکمیلی و غیره باشد.

    ب ـ منابع انتخاب شده برای ارائه از طریق کتابخانه دیجیتال به سه شکل زیر عرضه می‌شود:

    • منابع دیجیتال که فایل آن در اختیار کتابخانه‌است
    • منابع دیجیتال که نسخه‌ای مجاز از یک فایل موجود در سایر کتابخانه‌هاست
    • منابع دیجیتال که تنها به صورت پیوند فرامتنی عرضه می‌شود اما فایل آن متعلق به کتابخانه‌های دیگر است نظارت بر امور کتابخانه دیجیتال و ارزیابی آن در تمام مراحل تشکیل کتابخانه دیجیتال و بعد از اتمام و راه‌اندازی کتابخانه، کمیته موظف به نظارت و ارزیابی کلی امور انجام یافته و نیز بررسی مزایا و نارسایی‌های کتابخانه خواهد بود. نظارت و ارزیابی می‌تواند به پیشنهاد ادارات و از طریق انجام طرحهای مختلف پژوهشی و نظرسنجی از کاربران انجام پذیرد.


    سیر تحول کتابخانه‌ها از سنتی تا مجازی سیر تحول کتابخانه‌ها از سنتی تا مجازی از چند مرحله گذر کرده است:


    این مطلب تا کنون 8 بار بازدید شده است.
    منبع
    برچسب ها : منابع ,دیجیتال ,کتابخانه ,اطلاعات ,کتابخانه‌ها ,استفاده ,کتابخانه دیجیتال ,منابع دیجیتال ,برخی منابع ,مورد نیاز ,منابع اطلاعاتی ,
    تاریخچه فناوری اطلاعات در کتابخانه‌ها

تبلیغات


    محل نمایش تبلیغات شما

پربازدیدترین مطالب

آمار

تبلیغات

محل نمایش تبلیغات شما

تبلیغات

محل نمایش تبلیغات شما

آخرین کلمات جستجو شده